السيد محمد حسين الطهراني
75
رساله مودت (تفسير آيه قل لا أسئلكم عليه أجرا إلا المودة في القربى) (فارسى)
بيان فرموده است ، اين معنى صحيح نيست ؛ به دليل آنكه معنى أجر و مزد هنگامى تحقّق پيدا مىكند كه در مقابل عملى قرار گيرد ، و چون آن عمل يا نفعْ به كسى برسد در مقابل آن مزد و پاداش دهد . و سؤال حضرت رسول الله از قريش كه مزدِ مرا از دعوى پيغمبرى ، مودّت و دوستى با من قرار دهيد ، در هر حال صحيح نيست ؛ زيرا يا قريش كه بغض پيغمبر را در دل داشتند ايمان نياورده بودند ، و يا آنكه ايمان آورده بودند ؛ در صورت اوّل أجر و مزد معنى ندارد ، چون در مقابل زحمات حضرت رسول چيزى از آن حضرت اخذ ننمودهاند و استفادهاى نكردهاند تا در مقابل آن ، مودّت به آن حضرت بعنوان أجر و مزد معنى داشته باشد . و در صورت دوّم كه ايمان آورده باشند ديگر حقيقت بغض مفهومى ندارد تا آنكه مودّت ، اجر رسالت قرار گيرد ، چون ايمان به پيغمبر أكرم با بُغض به آن حضرت كاملًا تنافى دارد . « 1 » علاوه بر اين آنكه لفظ « فى » ظهور در ظرفيّت دارد ؛ گرچه به معنى لام تعليل نيز استعمال شده است ، مثل إنَّ امْرَأَةً دَخَلَتِ النَّارَ فِى هِرَّةٍ ؛ « 2 » لكن اين معنى خلاف ظاهر است و بدون قرينهء قطعيّه نمىتوان لفظى را از معنى اوّلى و حقيقى به معنى ثانوى و مجازى حمل نمود . و لذا زمخشرى در « كشّاف » لفظ « فى » را در همان معنى ظرفيّت باقى گذارده و طبق آن آيه را معنى نموده ، و مقصود از مودّت فى القربى را مودّت دربارهء أقرباى پيغمبر دانسته است . و مرحوم سيّد شرف الدّين عاملى در « الفصول المهمّة » اين معنى را از آيه شريفه به پنج دليل ردّ مىكند . ولى چون ما فعلًا نظر به أخبار در اين باره ننموده و از متن آيه تجاوز نكردهايم لذا به همين وجهى كه ذكر كرديم اكتفا شد .
--> ( 1 ) - تفسير « الميزان » ج 18 ، ص 43 ( 2 ) - [ « بدرستيكه زنى داخل جهنّم شد بخاطر گربهاى ( كه او را حبس كرده بود ) . » ]